1-fase of 3-fasen thuisbatterij op een 3-fasen aansluiting?
Moet een thuisbatterij bij een 3-fasen hoofdaansluiting ook 3-fasen zijn? Het korte antwoord: niet per se. Het belangrijkste verschil zit vooral in het vermogen.
Veel woningen hebben tegenwoordig een 3-fasen hoofdaansluiting. Bij de keuze voor een thuisbatterij ontstaat daardoor een logische vraag: moet de thuisbatterij ook 3-fasen zijn, of kan een 1-fase thuisbatterij net zo goed werken?
Op het eerste gezicht lijkt een 1-fase batterij een groot nadeel te hebben. De batterij is immers maar op één van de drie fasen aangesloten. Wat gebeurt er dan wanneer de batterij op fase L1 zit, terwijl 's avonds vooral stroom wordt gebruikt op L2 en L3?
Het antwoord is verrassend: een goed gemeten en aangestuurde 1-fase thuisbatterij kan dit verbruik in veel situaties gewoon compenseren. Het belangrijkste verschil zit niet zozeer in de fase waarop het verbruik plaatsvindt, maar vooral in het maximale laad- en ontlaadvermogen van de batterij.
Eerst het verschil tussen fysieke stroom en de energiemeter
Een 1-fase thuisbatterij kan fysiek alleen stroom leveren op de fase waarop hij is aangesloten. Hij kan dus niet rechtstreeks een apparaat op L2 of L3 voeden. Toch betekent dat niet dat hij het verbruik op die fasen niet kan compenseren. Neem dit voorbeeld:
- Thuisbatterij aangesloten op L1
- Verbruik L1: 0 kW
- Verbruik L2: 2 kW
- Verbruik L3: 2 kW
Het totale woningverbruik is 4 kW. Wanneer de energiemeting en batterijregeling over alle drie de fasen meten, kan de 1-fase batterij 4 kW leveren op L1. Fysiek ziet dat er zo uit:
Hoewel er fysiek stroom over het elektriciteitsnet loopt tussen de fasen, wordt het gelijktijdige vermogen bij een daarvoor geschikte 3-fasen energiemeting als totaal beschouwd. De batterij kan daardoor ook ontladen wanneer het verbruik voornamelijk op de andere fasen plaatsvindt.
Dit werkt alleen als de installatie het totale 3-fasen vermogen correct meet en de batterij daarop wordt aangestuurd, bijvoorbeeld via een 3-fasen energiemeter of P1-koppeling die door de batterij of het energiemanagementsysteem wordt ondersteund. Niet iedere combinatie van meter, batterij en regeling doet dit automatisch. Dat controleren we daarom per installatie.
Een volle 1-fase batterij blijft dus niet automatisch vol
Stel: een woning heeft een volle 10 kWh 1-fase thuisbatterij op L1. 's Avonds en 's nachts vindt een groot deel van het verbruik plaats op L2 en L3. Je zou kunnen denken: "De batterij zit op L1, dus als daar niets wordt verbruikt blijft de batterij vol."
Dat hoeft niet zo te zijn. Wanneer het energiemanagementsysteem het totale vermogen van L1 + L2 + L3 meet, ziet de batterij dat de woning netto stroom afneemt. De batterij kan dan op L1 terugleveren om die totale netafname te compenseren.
"Een 1-fase batterij kan alleen het verbruik op dezelfde fase compenseren."
"Bij een correct gemeten en aangestuurd systeem kan een 1-fase batterij via de totale 3-fasen energiemeting ook verbruik op de andere fasen compenseren."
Waar zit dan wél het nadeel van een 1-fase thuisbatterij?
Het belangrijkste nadeel is het maximale vermogen. Vergelijk twee batterijen met dezelfde opslag:
10 kWh opslagcapaciteit
maximaal 3,6 kW laad-/ontlaadvermogen
10 kWh opslagcapaciteit
bijvoorbeeld maximaal 10 kW laad-/ontlaadvermogen
Stel dat de woning op een bepaald moment 8 kW gebruikt. De 1-fase batterij kan maximaal 3,6 kW leveren: 8 − 3,6 = 4,4 kW moet nog uit het elektriciteitsnet komen. Een 3-fasen batterij die in dit voorbeeld maximaal 10 kW kan ontladen, kan de benodigde 8 kW volledig leveren, mits de batterij voldoende geladen is en de installatie dit vermogen toestaat.
Ruim de helft komt nog uit het net.
Het volledige verbruik kan uit de batterij komen, mits die voldoende geladen is.
De capaciteit (kWh) van beide batterijen kan precies hetzelfde zijn, maar de 3-fasen batterij uit dit voorbeeld kan in korte tijd veel meer vermogen (kW) leveren. Hoeveel precies, hangt af van de batterij, de omvormer, de instellingen en de elektrische installatie.
Hetzelfde geldt bij het laden met zonnepanelen
Het vermogensverschil werkt ook de andere kant op. Stel: de zonnepanelen produceren 10 kW en de woning gebruikt op dat moment 2 kW. Er is dus 8 kW overschot.
Circa 4,4 kW gaat terug naar het net.
Het volledige overschot kan de batterij in, mits er voldoende vrije opslagruimte is.
Een batterij kan bijvoorbeeld nog 7 kWh vrije opslagruimte hebben, maar als hij slechts met 3,6 kW kan laden, kan hij een grote, korte productiepiek van de zonnepanelen niet volledig opvangen. Meer over de combinatie leest u bij thuisbatterij en zonnepanelen.
Waarom wordt dit financieel steeds belangrijker?
Het verschil in vermogen weegt zwaarder naarmate u meer eigen stroom op het juiste moment wilt verplaatsen. Dat speelt vooral wanneer:
- teruglevering minder aantrekkelijk wordt
- u zoveel mogelijk eigen zonnestroom wilt gebruiken
- er hoge gelijktijdige vermogens zijn
- er elektrisch wordt gekookt
- er een warmtepomp aanwezig is
- er een elektrische auto wordt geladen
- er veel zonnepanelen aanwezig zijn
- u dynamische energieprijzen gebruikt
Niet alleen de hoeveelheid kWh opslag bepaalt wat een thuisbatterij oplevert. Het laad- en ontlaadvermogen in kW bepaalt mede hoeveel van de beschikbare energie daadwerkelijk op het gewenste moment kan worden verplaatst. Hoeveel dat in euro's scheelt, verschilt per huishouden en hangt af van verbruik, opwek en energiecontract.
Voorbeeld over één dag
Zonnepanelen leveren korte tijd 8 kW overschot
- 1-fase (3,6 kW): een deel van het overschot kan niet direct de batterij in.
- 3-fasen (10 kW): kan het volledige overschot opnemen, zolang er vrije capaciteit is.
De woning vraagt korte tijd 7 kW
- 1-fase (3,6 kW): 3,4 kW moet nog uit het net komen.
- 3-fasen (10 kW): kan de volledige 7 kW leveren, zolang de batterij voldoende geladen is en de installatie dit vermogen toestaat.
Is een 3-fasen thuisbatterij altijd beter?
Nee. Welke batterij het beste past, hangt af van de woning, het verbruik en de plannen voor de komende jaren.
1-fase kan een prima keuze zijn bij
- relatief laag huishoudelijk vermogen
- kleinere zonnepaneelinstallaties
- beperkte piekvermogens
- een gunstig prijsverschil met een 3-fasen systeem
- situaties waarin 3,6 of 5 kW laad-/ontlaadvermogen ruim voldoende is
3-fasen wordt interessanter bij
- een 3×25 A aansluiting
- grotere PV-installaties
- hogere vermogens
- een warmtepomp
- elektrisch koken
- het laden van een elektrische auto
- zoveel mogelijk eigen zonnestroom willen benutten
- verwachte uitbreiding in de toekomst
Het juiste systeem moet per woning worden berekend en niet uitsluitend op batterijcapaciteit worden gekozen. Een voorbeeld van een 3-fasen systeem is de Pylontech Force H3X. Heeft uw woning nog een 1-fase aansluiting? Lees dan eerst van 1-fase naar 3-fase en welke aansluiting past bij uw thuisbatterij.
10 kWh is niet altijd 10 kWh in de praktijk
10 kWh capaciteit · 3,6 kW vermogen
10 kWh capaciteit · 10 kW vermogen
Beide kunnen theoretisch dezelfde hoeveelheid energie opslaan. Maar batterij B kan die energie veel sneller opnemen en weer beschikbaar stellen. Vergelijk het met een watertank:
Een grote tank met een dunne leiding kan veel water bevatten, maar niet snel veel water leveren.
Laat Zeemanelektro niet alleen naar kWh kijken
Bij de keuze voor een thuisbatterij kijken we bij Zeemanelektro daarom niet alleen naar het aantal kWh. We kijken naar de complete elektrische installatie: de hoofdaansluiting, groepenkast, zonnepanelen, omvormers, het verbruiksprofiel en de verwachte laad- en ontlaadvermogens.
Zo voorkomen we dat een batterij op papier voldoende opslagcapaciteit heeft, maar in de praktijk wordt beperkt door een te laag vermogen. Is uw groepenkast verouderd of vol, dan kan groepenkast vervangen onderdeel zijn van de voorbereiding.
Veelgestelde vragen
Kan een 1-fase thuisbatterij op een 3-fasen aansluiting?
Ja, dat kan. De batterij wordt dan op één van de drie fasen aangesloten. Belangrijk is dat de energiemeting en de regeling van de batterij het totale vermogen van alle drie de fasen meten, en dat de groep en groepenkast geschikt zijn voor het vermogen van de batterij.
Kan een 1-fase batterij ook verbruik op de andere fasen compenseren?
In veel situaties wel, mits de installatie het totale 3-fasen vermogen correct meet en de batterij daarop wordt aangestuurd. De batterij levert dan op haar eigen fase terug, zodat de netto afname over de drie fasen samen afneemt. Dit werkt niet bij iedere combinatie van meter, batterij en energiemanagementsysteem automatisch; dat moet per installatie worden gecontroleerd.
Blijft een 1-fase batterij vol als alleen L2 en L3 stroom gebruiken?
Niet automatisch. Meet het systeem het totaal van L1, L2 en L3, dan ziet het dat de woning netto stroom afneemt en kan de batterij op L1 ontladen om die afname te compenseren. Meet het systeem alleen de eigen fase, dan blijft de batterij in die situatie wel grotendeels vol.
Wat is belangrijker bij een thuisbatterij: kW of kWh?
Beide zijn belangrijk. kWh zegt hoeveel energie de batterij kan opslaan; kW zegt hoe snel de batterij energie kan opnemen of leveren. Een grote opslag met een laag vermogen kan korte pieken in verbruik of zonnestroom maar gedeeltelijk opvangen.
Is een 3-fasen thuisbatterij financieel voordeliger?
Dat hangt af van de situatie. Bij hoge gelijktijdige vermogens, veel zonnepanelen, een warmtepomp, elektrisch koken of het laden van een elektrische auto kan het hogere vermogen meer opleveren. Bij een laag verbruik en kleinere pieken kan een 1-fase batterij voldoende zijn. Een berekening per woning geeft hierover duidelijkheid.
Kan een 1-fase batterij alle zonnestroom opslaan?
Alleen zolang het overschot aan zonnestroom niet groter is dan het maximale laadvermogen van de batterij en er nog vrije opslagruimte is. Is het overschot groter, dan wordt het deel boven het laadvermogen teruggeleverd aan het net, ook als de batterij nog niet vol is.
Welke thuisbatterij past bij een 3×25 A aansluiting?
Bij een 3×25 A aansluiting zijn zowel 1-fase als 3-fasen batterijen mogelijk. Een 3-fasen batterij wordt interessanter naarmate de vermogens in de woning hoger zijn, bijvoorbeeld door zonnepanelen, een warmtepomp, elektrisch koken of een laadpaal. Welk systeem past, bepalen we aan de hand van uw installatie en verbruiksprofiel.
Welke thuisbatterij past bij uw 3-fasen aansluiting?
Laat Zeemanelektro uw bestaande installatie, zonnepanelen en energieverbruik beoordelen. We kijken naar zowel de benodigde opslagcapaciteit in kWh als het benodigde vermogen in kW.
Installatie door InstallQ Erkend Elektrotechnisch Installateur